Aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid van de gemeente als wegbeheerder: een tandem voor de verkeersveiligheid?

In ons land hebben gemeenten een belangrijke verantwoordelijkheid als het gaat om een goed ontwerp en onderhoud van wegen en fietspaden. Naast deze zorgplicht, die soms letterlijk de gaten in de weg en stoeptegels betreft, moeten gemeenten zorgen voor een goede en veilige ruimtelijke ordening (denk aan de lokatie van een school).

In juridische zin is over met name zorgplicht voor goed onderhoud de laatste jaren steeds meer te doen. Zo was de dood van twee motorrijdsters in 2009 naar het oordeel van de rechtbank een gevolg van de nalatigheid van de gemeente Stichtse Vecht. Amsterdam heeft een boete van het OM geaccepteerd voor een ongeluk in 2013, waarbij een vrouw om het leven kwam nadat zij op de scooter tegen een paaltje aan reed. Provincies zijn daarbij op dit moment nog als ‘regisseur’ betrokken bij de gemeentelijk verkeersveiligheid. Maar die laatste functie zal de komende jaren veranderen, terwijl ook op het gebied van ruimtelijke ordening veel op stapel staat met de nieuwe Omgevingswet.

De vraag is wat de betekenis is van deze juridisering van de rol van gemeenten als wegbeheerders? Is het zo dat verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid in elkaars verlengde liggen en elkaar als een tandem kunnen versterken? En als dat zo is, welke nieuwe kansen voor verkeersveiligheid biedt dat dan? Of betekent een te stevige nadruk op aansprakelijkheid juist een verschraling van de bredere verantwoordelijkheid van wegbeheerders voor veiligheid? En als dat zo is, hoe kunnen we dat dan ondervangen?

Waarom deze workshop?

Zie hierboven

Voor wie is deze workshop bedoeld?

De workshop is bedoeld voor wegbeheerders, beleidsmakers, bestuurders en anderen die de verkeersveiligheid ter harte gaan.

Wat gaan we doen?

De workshop bestaat uit drie prikkelende inleidingen en een discussie met de zaal. Roeland de Korte (jurist, specialist in aansprakelijkheid), Herbert Korbee (jurist en psycholoog) en Peter Snoeren (wethouder verkeer in Nieuwegein) verzorgen ieder een inleiding, die eindigt met een tweetal prikkelende stellingen. Oogmerk is een laagdrempelige gelegenheid tot kennisuitwisseling en discussie met als kernvragen:

- Welke kansen biedt een meer juridische invalshoek voor de naleving van richtlijnen en eisen aan infrastructuur en onderhoud en, daarmee, de verkeersveiligheid? (Zorgplicht en aansprakelijkheid van de wegbeheerder (Roeland de Korte)

- Hoe kun je in de praktijk stedenbouw, verkeer en gedrag van weggebruikers met elkaar verbinden en daarmee de verantwoordelijkheid van de wegbeheerder zo goed mogelijk invullen? (Peter Snoeren)

- Wat zijn de kansen en valkuilen van de nieuwe Omgevingswet voor de lokale verkeersveiligheid? Neemt de ruimte voor maatwerk en het betrekken van burgers door de nieuwe wet toe, of juist af? Hoe gaan we om met de overgangsfase? Wanneer leidt ruimte voor afwijkend maatwerk tot een beter resultaat dan het louter volgen van richtlijnen, en wanneer niet? (Herbert Korbee)

Wie zijn er betrokken?

Zie hierboven.

Activiteiten vóór 21 april

Voorbeelden van zaken waarbij een wegbeheerder aansprakelijk is gesteld zijn welkom. Hetzelfde geldt voor stellingen, die de relatie tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid belichten, of vragen die op dit vlak te stellen zijn.